Để tự lập một lá số tử vi bằng tay và kiểm được từng ô, bạn không cần cả kệ sách; bạn cần ba lớp tài liệu: một nguồn gốc chữ Hán (hoặc bản có in kèm nguyên văn), một hai sách tiếng Việt có phần an sao trình bày đầy đủ, và một bộ công cụ phụ gồm từ điển, nguồn lịch đáng tin và cuốn sổ quy tắc do chính bạn lập.
Bài này giải thích vai trò của từng lớp, cách chọn trong mỗi lớp mà không phụ thuộc vào một nhà sách hay bản in cụ thể, và thứ tự đọc hợp lý. Mục tiêu của tủ sách này là lập lá số đúng và kiểm được, không phải học luận đoán. Một lá số lập chuẩn theo sách vẫn chỉ là một lá số đúng quy tắc; nó không mang theo bằng chứng nào về khả năng nói trước chuyện đời.
Ba lớp tài liệu và vai trò
Bảng dưới tóm tắt cấu trúc tủ sách. Mỗi lớp giải quyết một câu hỏi khác nhau.
| Lớp | Gồm gì | Trả lời câu hỏi | Tối thiểu bao nhiêu |
|---|---|---|---|
| Nguồn gốc | Một bộ đẩu số chữ Hán, ưu tiên bản có chú thích hoặc bản tiếng Việt in kèm nguyên văn | Quy tắc này sách xưa ghi thế nào | Một bộ |
| Sách tiếng Việt | Sách có phần an sao trình bày từng bước, có bảng | Quy tắc này được người Việt hiểu và dùng ra sao | Hai cuốn khác người soạn |
| Công cụ phụ | Từ điển Hán Việt, nguồn lịch đáng tin, sổ quy tắc, sổ tên sao | Chữ này đọc là gì, ngày này là ngày âm nào, mình đã chọn bản nào | Đủ bốn thứ |
| Đọc thêm (tuỳ chọn) | Sách bàn về lịch sử, phương pháp, các lối an sao | Vì sao có dị bản, các phái khác nhau ở đâu | Không bắt buộc |
Tổng cộng chỉ ba bốn cuốn sách cộng một từ điển và hai cuốn sổ. Ít nhưng đủ để bạn tự lập, tự kiểm và tự ghi nguồn cho mọi ô trên lá số.
Lớp thứ nhất: một nguồn gốc chữ Hán
Nguồn gốc được nhắc nhiều nhất là Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư; bên cạnh còn có những bộ gần gũi như Toàn Tập. Với người tự học lập lá số, bạn không cần đọc hết bộ sách, cũng không cần hiểu mọi câu phú. Bạn cần có trong tay phần chứa các quy tắc an sao, để khi hai bảng tiếng Việt khác nhau thì có chỗ quay về.
Nếu không đọc được chữ Hán, hãy chọn bản tiếng Việt có in kèm nguyên văn hoặc phiên âm bên cạnh lời dịch. Bản như vậy cho phép bạn đối chiếu chữ can, chi, tên sao trong nguyên văn với bảng tiếng Việt, kể cả khi không hiểu trọn câu.
Khi chọn, để ý ba điều: bản đó có ghi rõ dựa theo bản chữ Hán nào không; có chú thích ở những chỗ nghi ngờ hay dị bản không; chữ in có rõ, dễ đối chiếu không. Không nên chọn theo bìa đẹp hay lời giới thiệu "chuẩn nhất". Một bản khiêm tốn mà ghi rõ nguồn có giá trị hơn một bản sang trọng mà không ghi gì.
Lớp thứ hai: hai sách tiếng Việt khác người soạn
Sách tiếng Việt là nơi bạn học cách lập lá số từng bước, vì sách chữ Hán thường trình bày quy tắc rất gọn, giả định người đọc đã có thầy hướng dẫn. Sách tiếng Việt thế kỷ XX đã làm phần việc biến câu quyết thành bảng, thêm ví dụ, giải thích chiều đi, xử lý các ca đặc biệt. Tử vi đẩu số tân biên của Thái Thứ Lang là một trong những cuốn hay được nhắc đến khi nói về sách tử vi tiếng Việt.
Lý do nên có hai cuốn khác người soạn: một cuốn cho bạn một cách làm, hai cuốn cho bạn thấy chỗ nào các người soạn đồng ý và chỗ nào họ chọn khác nhau. Chỗ đồng ý là phần ổn định của quy tắc; chỗ khác nhau là nơi bạn cần ghi dị bản và quyết định mình theo bên nào.
Khi chọn, ưu tiên cuốn có phần an sao trình bày tách biệt, rõ ràng, có bảng và có ví dụ. Cuốn nào trộn quy tắc với lời luận trên cùng một trang sẽ khó dùng để kiểm. Cuốn nào có lời tựa nói rõ người soạn dựa theo sách nào và chọn dị bản nào là cuốn quý cho người tự học.
Lớp thứ ba: bốn công cụ phụ
Bốn thứ dưới đây ít khi được gọi là "sách tử vi", nhưng thiếu chúng thì không kiểm được lá số.
- Từ điển Hán Việt. Để tra chữ khi đối chiếu với nguyên văn, nhất là các cặp chữ gần giống nhau như Kỷ và Tỵ, Mậu và Tuất. Một cuốn từ điển giấy thông dụng là đủ; từ điển điện tử cũng được nếu tra theo bộ thủ.
- Nguồn lịch đáng tin. Lá số bắt đầu từ ngày âm lịch, nên cần một nguồn đổi lịch theo lịch Việt (kinh tuyến 105 độ Đông) chứ không phải lịch Trung Quốc. Nên có hai nguồn độc lập để kiểm chéo những ngày sát Tết, sát đầu tháng, hay rơi vào tháng nhuận.
- Sổ quy tắc tự lập. Mỗi quy tắc an sao một trang: quy tắc, nguồn, dị bản, phép thử. Đây là tài liệu quan trọng nhất trong tủ, vì nó ghi những gì bạn đã kiểm.
- Sổ tên sao. Bảng đối chiếu tên gọi: tên đầy đủ, chữ Hán nếu biết, các cách gọi khác đã gặp, các cặp tên dễ lẫn. Giúp bạn đọc lá số của người khác mà không lẫn sao.
Hai cuốn sổ ban đầu trống trơn, đầy dần theo thời gian học. Sau một năm, chúng thường có giá trị với bạn hơn bất kỳ cuốn sách mua nào, vì chúng ghi lại đúng những gì bạn đã tự kiểm.
Thứ tự đọc hợp lý
Thứ tự dưới đây dành cho người muốn lập lá số bằng tay và hiểu từng bước, không dành cho người muốn học luận đoán ngay.
- Đọc phần an sao của một cuốn sách tiếng Việt từ đầu đến cuối, chưa cần nhớ. Mục đích là hình dung toàn bộ quy trình: từ ngày giờ sinh đến cung Mệnh, cục, Tử Vi, các chòm sao, các sao phụ, các vòng.
- Lập một lá số ví dụ giả định theo đúng cuốn sách đó, từng bước, ghi lại mỗi bước vào sổ.
- Mở cuốn sách tiếng Việt thứ hai, lập lại cùng lá số ví dụ. Ghi mọi chỗ khác nhau.
- Với mỗi chỗ khác nhau, mở nguồn gốc chữ Hán, tìm quy tắc tương ứng, xác định là dị bản hay lỗi.
- Ghi kết quả vào sổ quy tắc. Đến đây bạn đã có một bộ quy tắc có nguồn, đủ để lập bất kỳ lá số nào.
- Chỉ sau đó mới đọc thêm các sách bàn về lịch sử, phương pháp hay các lối an sao khác, nếu bạn muốn hiểu vì sao có dị bản.
Thứ tự này đi từ thực hành đến nguồn gốc, không theo kiểu đọc sách cổ trước. Người tự học thường bỏ cuộc khi bắt đầu bằng sách chữ Hán; bắt đầu bằng một lá số cụ thể giúp giữ động lực và biết ngay mình cần tra gì.
Những thứ không cần mua
Sách hứa "bí truyền", "độc quyền". Quy tắc an sao không có gì bí mật; các sách đều in. Lời hứa bí truyền thường đi kèm phần luận đoán, không giúp gì cho việc lập lá số đúng.
Quá nhiều sách tiếng Việt cùng loại. Sau hai ba cuốn, các sách an sao bắt đầu lặp lại nhau. Thêm cuốn thứ năm, thứ sáu ít khi cho thông tin mới về quy tắc; nên dành thời gian đối chiếu kỹ hơn là mua thêm.
Bảng tra in màu bán lẻ. Bảng tra tiện, nhưng bảng tự dựng từ sách sẽ đáng tin hơn và bạn hiểu từng ô. Nếu dùng bảng in sẵn, kiểm nó bằng các phép thử quy luật trước.
Dịch vụ, khoá học hứa "xem chuẩn". Tủ sách này nhằm lập lá số đúng quy tắc, không nhằm đoán đúng. Khoá học nào hứa đoán đúng là đang hứa một điều chưa ai chứng minh được.
Tủ sách giúp được gì và không giúp được gì
Với tủ sách ba lớp, bạn có thể tự lập một lá số, giải thích được vì sao mỗi sao nằm ở cung đó, chỉ ra lá số theo dị bản nào ở những chỗ có dị bản, và kiểm được lá số do người khác hay do công cụ lập ra. Nếu bạn lập lá số trên AI Huyền Học hay bất kỳ công cụ nào, tủ sách này là thứ để bạn đối chiếu kết quả, ô nào nghi thì mở sách ra kiểm.
Tủ sách không giúp bạn biết lá số nói đúng hay sai về đời người. Đó là câu hỏi về giá trị dự đoán, cần phương pháp kiểm chứng riêng như thử nghiệm mù, và đến nay chưa có bằng chứng vững. Phân biệt rõ hai điều này giúp bạn học tử vi như học một hệ quy ước văn hoá có cấu trúc, tôn trọng nó mà vẫn tỉnh táo.
Giữ tủ sách cho bền và dùng được lâu
Tủ sách của người tự học lập lá số khác tủ sách đọc giải trí ở chỗ nó được mở ra rất nhiều lần, ở đúng vài trang bảng. Những trang đó mòn nhanh nhất. Nên làm một bản chụp các trang bảng quan trọng, in ra hoặc lưu trên máy, dùng bản chụp hằng ngày và chỉ mở sách khi cần nhìn chữ gốc. Sách cũ thì giữ ở nơi khô, tránh nắng, không gập gáy quá mức.
Ghi chú lên sách bằng bút chì mềm ở lề, không dùng bút bi hay bút dạ quang, vì mực thấm và làm mờ chữ in ở mặt sau. Mỗi ghi chú nên có ngày và nguồn đối chiếu, để vài năm sau bạn biết mình đã ghi dựa trên điều gì. Ghi chú dài thì viết sang sổ quy tắc, trên sách chỉ để một ký hiệu dẫn sang trang sổ.
Hai cuốn sổ nên có bản sao lưu: chụp lại định kỳ hoặc chép sang tệp trên máy. Sổ là thứ duy nhất trong tủ không mua lại được. Mất một cuốn sách in thì tìm được cuốn khác cùng loại; mất cuốn sổ ghi hai năm đối chiếu là mất hai năm làm việc.
Cuối cùng, định kỳ xem lại sổ quy tắc. Có những dị bản bạn từng ghi "chưa rõ", sau khi có thêm sách hay hỏi được người am hiểu thì đã rõ hơn. Cập nhật sổ, ghi ngày cập nhật. Tủ sách sống là tủ sách được dùng và được sửa dần, không phải tủ sách được mua đủ rồi để yên.
Câu hỏi thường gặp
Người mới tự học lập lá số cần bao nhiêu cuốn sách?
Chừng ba cuốn: một nguồn gốc chữ Hán hoặc bản có in kèm nguyên văn, và hai sách tiếng Việt khác người soạn có phần an sao đầy đủ. Thêm từ điển Hán Việt, nguồn lịch đáng tin và hai cuốn sổ tự lập.
Không đọc được chữ Hán thì có cần nguồn gốc không?
Vẫn nên có, chọn bản tiếng Việt in kèm nguyên văn. Bạn chỉ cần nhận mặt chữ can, chi và tên sao để đối chiếu từng ô khi hai sách tiếng Việt ghi khác nhau, không cần hiểu trọn câu văn.
Vì sao nên có hai sách tiếng Việt thay vì một?
Một cuốn cho một cách làm; hai cuốn khác người soạn cho bạn thấy chỗ nào các sách thống nhất và chỗ nào chọn khác nhau. Chỗ khác nhau là nơi cần ghi dị bản và quyết định mình theo bên nào.
Nên đọc sách chữ Hán trước hay sách tiếng Việt trước?
Với người muốn lập lá số, nên bắt đầu bằng sách tiếng Việt và một lá số ví dụ cụ thể, rồi mới mở nguồn gốc khi gặp chỗ khác nhau. Bắt đầu bằng sách chữ Hán dễ nản vì cách trình bày rất gọn.
Sổ quy tắc tự lập gồm những gì?
Mỗi quy tắc an sao một trang: nội dung quy tắc, nguồn đã kiểm, dị bản nếu có, bản bạn chọn và các phép thử để kiểm bảng. Sổ đầy dần theo thời gian học và là tài liệu quan trọng nhất trong tủ.
Có tủ sách đầy đủ thì xem tử vi có đúng hơn không?
Tủ sách giúp lập lá số đúng quy tắc và kiểm được từng ô. Còn lá số có đoán đúng đời người hay không là câu hỏi khác, đến nay chưa có bằng chứng thực nghiệm vững.